Patrimoniumtaks: het Grondwettelijk Hof verklaart het neutralisatiemechanisme ongeldig, maar handhaaft de effecten ervan tot eind 2026
Op 4 december 2025 heeft het Grondwettelijk Hof een arrest gewezen waarin het een essentiële bepaling van de fiscale wet van 28 december 2023, die de taks tot vergoeding der successierechten (gewoonlijk de patrimoniumtaks genoemd) voor vzw’s, ivzw’s en private stichtingen hervormt, ongrondwettig verklaart. Om retroactieve fiscale gevolgen of onverwachte lasten voor de betrokken organisaties te vermijden, beslist het Hof evenwel om de gevolgen van de maatregel tijdelijk te handhaven tot uiterlijk 31 december 2026.
Wat zegt het arrest?
De hervorming eind 2023 had tot doel de patrimoniumtaks te “moderniseren” door de invoering van een progressief schijventarief (van 0 % tot 0,45 %) en door de uitbreiding van de belastbare grondslag tot het volledige vermogen van de organisaties. Daarnaast werd – na intens lobbywerk van Unisoc – een neutraliseringsmechanisme ingevoerd in de vorm van een vermindering van de belastbare grondslag met 62,3 % voor een reeks socialprofitsectoren. We herinneren u er aan dat Unisoc pleitte om de vzw’s buiten de hervorming te houden en de oude regelgeving te behouden, maar dat daar geen politieke wil voor aanwezig was.
Het Grondwettelijk Hof oordeelde dat deze gerichte vermindering van 62,3 % een ongerechtvaardigd onderscheid creëert tussen de begunstigde sectoren/organisaties en andere vergelijkbare organisaties, zonder voldoende objectieve verantwoording, en aldus het gelijkheidsbeginsel schendt.
Bijgevolg werd de bepaling die deze vermindering invoert vernietigd wegens ongrondwettigheid. Om evenwel de rechtszekerheid te waarborgen en een zware en retroactieve fiscale last voor de belastingplichtigen te vermijden, blijven de effecten ervan voorlopig behouden tot eind 2026, zodat de wetgever de nodige tijd krijgt om het wettelijke kader aan te passen.
En nu?
Met dit arrest geeft het Grondwettelijk Hof aan dat het huidige kader na 2026 niet ongewijzigd kan blijven. Unisoc heeft inmiddels een reeks politieke contacten opgenomen om aan te sturen op een herziening van het systeem die zowel de fiscale billijkheid als de duurzaamheid van de organisaties in de sector waarborgt.
Wij zullen onze leden informeren over de wetgevende en reglementaire ontwikkelingen naarmate dit dossier verder evolueert.
Terug naar themafiche